Strona główna      |       Kontakt      |       Mapa serwisu
Newsletter

Nowości, informacje, koncerty wprost do twojej skrzynki e-mail. Zapisz się do bezpłatnego biuletynu informacyjnego.

Ostatnia aktualizacja: 18.02.2019 - 17:56

INSPIRUJĄCE MUZYCZNE CIEKAWOSTKI

LEONARDO DA VINCI I JEGO INSTRUMENT
VIOLA ORGANISTA - INSTRUMENT LEONARDA DA VINCI

Pomysłodawcą idei instrumentu klawiszowo-smyczkowego o nazwie viola organista jest Leonardo da Vinci. Opis i szkice instrumentu znalazły się na kartach Codice Atlantico, największego zbioru jego notatek, powstałych w latach 1489–1492, przechowywanych w Biblioteca Ambrosiana w Mediolanie oraz we francuskim manuskrypcie H. Pomysł da Vinci nawiązuje do znanych w XII i XIII wieku lir korbowych. Szkice Leonarda nie przedstawiają jednego instrumentu, ale jak podaje badacz muzycznych pomysłów genialnego artysty Emanuel Winternitz, aż osiem różnych konstrukcji. Na podstawie szkiców można prześledzić w jaki sposób idea instrumentu ewoluowała ze swojego pierwowzoru– liry korbowej. Viola klawiszowa w projektach Leonarda przyjmowała różne formy, by najprawdopodobniej w wersji ostatniej przybrać kształt podobny do klawesynu.
Ogólna zasada działania violi organista polega na zbliżaniu strun instrumentu przy pomocy mechanizmu strunowo-klawiaturowego do zespołu smyczków kołowych lub paskowych z włosiem natartym kalafonią, które poruszane przy pomocy mechanizmu połączonego z pedałem, wprawiają struny w drgania. Tak powstaje dźwięk. Mechanizm klawiatury może wpływać na dynamikę, artykulację i wibrato, a szybkość przesuwu smyczków dodatkowo zwiększa dynamikę oraz zmienia barwę dźwięku.
Pomysł instrumentu inspirowany był obserwowanym przez da Vinci procesem rozwoju muzyki instrumentalnej. Leonardo, który zajmował się również muzyką, chciał zapewne stworzyć instrument uniwersalny, a być może nawet doskonały, który łączyłby walory brzmieniowe viol (da gamba lub da braccio) oraz możliwości realizacji struktury wielogłosowej na klawiaturze. Posiadałby on dźwięk ciągły jak w organach, ale z możliwością modulowania brzmienia i dynamiki, czy też wibracji, jak na instrumentach smyczkowych. Instrument ten – o rozbudowanej skali – mógłby z powodzeniem zastąpić zespół instrumentów smyczkowych.
Punktem zwrotnym w konstrukcji violi organista, który decyduje o jej odrębności w porównaniu z lirą korbową, jest wymyślony przez Leonarda mechanizm strunowy, dociągający indywidualnie dla każdego dźwięku strunę do smyczka, bez zmiany wysokości dźwięku. Pozwala on na uniknięcie ciągłego brzmienia (bez pauz), charakterystycznego dla liry korbowej. Umożliwia również grę dwiema rękami za pomocą klawiatury z urozmaiconą artykulacją.
Pierwszy zrealizowany instrument tego typu powstał w 1575 roku w Norymberdze, za sprawą Hansa Heidena. Nazwany Geigenwerk był wyposażony w smyczek paskowy. Czy Heiden miał dostęp do pomysłu Leonarda? Jest to możliwe. Wiadomo, że instrument Heidena trafił w ręce kapelmistrza orkiestry książęcej w Monachium, włoskiego kompozytora Orlando di Lasso. Tamże inny Włoch, krajan Leonarda z Toskanii, Vincenzo Galilei (ojciec Galileusza), kompozytor i teoretyk muzyki, miał okazję grać na instrumencie Heidena. Zachowała się krótka wzmianka Vincenza Galilei o instrumencie, ale też o istnieniu wcześniejszego projektu pochodzącego z Włoch. Być może uwagi kompozytorów sprawiły, że w 1600 roku Heiden zbudował poprawioną konstrukcję instrumentu, wyposażonego tym razem w smyczki kołowe i bardzo podobny, genialny w swej istocie mechanizm strunowy, jak ten ze szkiców Leonarda.
Opis instrumentu Heidena wraz z charakterystyką brzmienia i właściwości muzycznych zawarty został w dziele „Syntagma Musicum” Michaela Praetoriusa z 1618 roku. Nie był to jedyny przypadek budowy instrumentu. Idea opisana przez Praetoriusa zajmowała umysły innych budowniczych. Co ciekawe, każdy z konstruktorów, jak Raymundo Truchado (Hiszpania), Rutgerus Plenius (Anglia), Johann Hohlfeld (Niemcy), Traugott Wasianski (Prusy), Hermann Lichtenthal (Belgia), Jan Jarmusiewicz (Polska) i inni, którzy pojawili się później w historii tego instrumentu, traktował swoją konstrukcję jako wynalezioną przez siebie i nadawał mu inną nazwę; Geigenwerk, Clavier-gamba, Lyrichord, Bogenklavier, piano- viol, klawiolin, i wiele innych. Idea ta rozbłyskała co jakiś czas gdzieś w Europie i za każdym razem szybko gasła. Dlaczego prawie wszystkie instrumenty zaginęły, a dobrze zapowiadający się pomysł, pomimo różnych prób, nie uzyskał aprobaty świata muzycznego?
Prawdopodobnie nigdy nie poznamy odpowiedzi na to pytanie.

Sławomir Zubrzycki – pianista, klawikordzista, klawiolinista, kompozytor oraz konstruktor instrumentów urodzony w Krakowie i przez większość swojego życia związany z tym miastem.

W 2009 Zubrzycki natrafił na ślad osobliwego instrumentu klawiszowo-smyczkowego, prawie zupełnie nieznanego i zapomnianego, który zaprojektował Leonardo da Vinci. Zaintrygowany faktami z przeszłości Zubrzycki zbudował w latach 2009-2012 własną wersję konstrukcji Leonarda da Vinci, nawiązując również do innych instrumentów z lat 1575-1625. W ten sposób powstał instrument o niepowtarzalnym brzmieniu i walorach koncertowych.
Tak mówi o rekonstrukcji violi organista:
„Rekonstrukcja instrumentu i rekonstrukcja repertuaru to dwa równoległe procesy. Można wymienić jeszcze inne, jak opracowanie techniki gry bądź praktyki wykonawczej. Instrument, który zbudowałem w latach 2009–2012 nie jest kopią żadnego z instrumentów historycznych – prawie wszystkie zaginęły i nie istnieją żadne plany ich konstrukcji. Moja viola organista jest syntezą zbudowaną na podstawie różnych źródeł – z zasadniczą rolą szkiców Leonarda da Vinci oraz opisów Michaela Praetoriusa.
W pracy rekonstruktora poszedłem trzema tropami. Pierwszy to było wyobrażenie brzmienia, drugi – wyobrażenie potencjalnego repertuaru, który będzie musiał być prawie w całości zrekonstruowany. Dopiero wówczas mogłem myśleć o budowie instrumentu. Wiedziałem z opisu Praetoriusa, że brzmienie mogło być podobne do dźwięku viola da gamba, ale też mogło się kojarzyć z innymi instrumentami smyczkowymi, dętymi lub w pewnych przypadkach – organami. ”

Tekst: Sławomir Zubrzycki.
Źródło: www.violaorganista.com/
Zachęcamy do odwiedzenia strony.

Zobacz również filmy:

www.youtube.com/watch /> www.youtube.com/watch />
Zainspiruj się i szukaj dalej :-)







NAJSTARSZA NOTACJA MUZYCZNA


W latach 50. XX wieku w ruinach starożytnego miasta-państwa Ugarit na terenie obecnej Syrii archeologowie wykopali gliniane tablice pochodzące z ok. XIV wieku p.n.e i pokryte huryckimi tekstami zapisanymi pismem klinowym.
Jedna z tych tablic zawierała tekst hymnu do Nikkal (kananejskiej bogini sadów), jak również swoisty rodzaj notacji muzycznej, co czyni z tego utworu najstarszą znaną kompozycję zapisaną przy użyciu właśnie muzycznej notacji.
Posłuchaj:
www.youtube.com/watch />







DUDUK


Duduk – instrument dęty drewniany z podwójnym stroikiem, pochodzący z Armenii, wyrabiany zazwyczaj z drewna moreli. Ma ciepłe, nosowe brzmienie zbliżone do saksofonu. Jednakże nie z każdego drzewa moreli można wykonać dobrze brzmiący duduk. Aby instrument był najwyższej klasy trzeba wykonać go z drewna męskiej moreli. Sady morelowe mają mniej więcej jedno męskie drzewo na 9 drzew żeńskich.
Popularny na terenie Bliskiego Wschodu. Duduk posiada ponad 1500-letnią tradycję (według innych źródeł nawet 3000 lat), i choć najpewniej swoje pochodzenie zawdzięcza Ormianom, jest także ważnym elementem kultury tureckiej, gruzińskiej i azerskiej. W samej Armenii istnieją specjalistyczne uczelnie wyższe, uczące jedynie gry na tym instrumencie.

Popularny w muzyce filmowej lat 90. końca XX i początku XXI wieku. Duduk wykorzystano m.in. w ścieżkach dźwiękowych filmów Ostatnie kuszenie Chrystusa, Gladiator, Ronin, oraz Król Artur. W ostatnich dniach telewizje emitowały filmy, w których duduk był wykorzystany w ścieżkach dźwiękowych - m.in. w filmie „8 części prawdy” i w serialu „Biblii ciąg dalszy”. Jest też użyty w albumie "Liczy się każdy dzień" zespołu TGD, w albumie "Trasa" zespołu Deus Meus oraz w IV akcie Symfonii Orca - Serj'a Tankiana.
Niekwestionowanym i najwybitniejszym mistrzem tego instrumentu jest Dżiwan Gasparian.

Instrument składa się z dwóch głównych części. Pierwsza z nich to cylindryczny korpus, wykonywany zazwyczaj z drewna morelowego, sezonowanego przez 20-25 lat, na którym jest 9 górnych otworów palcowych, służących do zmiany wysokości dźwięku, i 1 otwór dolny, zakrywany kciukiem, służący do zmiany natężenia dźwięku.
Drugą część stanowi stroik, wykonany z trzciny, która rośnie obficie wzdłuż brzegów rzeki Arax. w Armenii stroik ma zazwyczaj długość 9-14 cm. Jest otoczony cienką elastyczną drewnianą obręczą, regulującą stopień otwarcia stroika, na końcu zaś jest zamykany drewnianą osłoną, która chroni jego delikatną krawędź i utrzymuje jej właściwy kształt. Osłona ta zwisa w czasie gry na sznureczku.
Duduki budowane są w różnych wielkościach, w zw. z czym skala instrumentów rozpoczyna się od różnych dźwięków podstawowych. Główne typy instrumentów mają dźwięk podstawowy g, a, b, c, d, e. Zazwyczaj mierzą 28, 33, lub 40 cm długości.

Dźwięk duduka jest ciepły, delikatny i ma nieco nosowy tembr. Zazwyczaj część dźwięków wykonuje się, regulując jedną ręką stopień otwarcia stroika, zaś drugą zamykając i otwierając otwory palcowe.
Duduki najczęściej występują w duecie, w którym jeden z muzyków gra melodię na mniejszym instrumencie o ostrzejszym brzmieniu, a drugi mu towarzyszy na większym instrumencie o cichszym brzmieniu (dam duduk), grając stałe, długie dźwięki burdonowe, stosując przy tym technikę oddechu cyrkulacyjnego.

Posłuchaj koncertu, który odbył się w naszej szkole w 2015 r.
www.youtube.com/watch />





******************************************************

Słynny i rozpoznawalny dzwonek NOKII to fragment utworu „Gran Vals” hiszpańskiego kompozytora – Francisco Tárregi – napisanego w 1902 roku.
www.youtube.com/watch />
***********************************************************************************************
CYNK


Cynk (wł. cornetto, ang. cornett, niem. zink, fr. cornet à boquin, hiszp. corneta) – instrument dęty ustnikowy, najczęściej zaliczany do instrumentów dętych blaszanych (ze względu na sposób powstawania dźwięku), wykonany z drewna obciągniętego skórą, kości słoniowej lub metalu. Wywodzi się z Persji.
Cynk jest jakby skrzyżowaniem instrumentów dętych blaszanych (ze względu na budowę ustnika) i drewnianych (ze względu na otwory palcowe, umożliwiające grę chromatyczną w całej skali instrumentu i dające instrumentowi ruchliwość porównywalną z fletem).
Korpus instrumentu z konicznym kanałem ma kształt prosty lub zakrzywiony. Zaopatrzony jest w 6 otworów palcowych, po trzy dla każdej ręki. Dźwięk powstaje w małym i wąskim lejkowatym ustniku.
Najbardziej rozpowszechniony cynk zakrzywiony był składany z dwóch podłużnych części. Najpierw w każdej połówce była żłobiona odpowiednia część kanału wewnętrznego, następnie obie połówki były sklejane. Później instrument był impregnowany, wiercono i podcinano otwory palcowe, ponownie impregnowano i strojono. Na końcu instrumenty były obciągane skórą lub pergaminem dla wzmocnienia i uszczelnienia podłużnego łączenia. Niektóre zachowane egzemplarze były przed obciągnięciem skórą dodatkowo w kilku miejscach obwiązane. Instrumenty wykonywano z drewna cisu, orzecha, śliwy, gruszy, czereśni, bukszpanu czy jaworu, niekiedy z kości słoniowej.
Podobnie budowane były cynki tenorowe i mniejsze wersje instrumentu, zwane cornettino.

Inne typy, jak cynk prosty (z ustnikiem) i cichy (który zamiast ruchomego ustnika miał odpowiednio wyprofilowaną górną część korpusu) były produkowane tokarkach za pomocą wierteł i rozwiertaków. Ustniki były toczone na tokarkach z rogu, kości słoniowej lub twardego drzewa. Miały stosunkowo ostrą krawędź, lejkowaty kształt i wąski kanał.
Dźwięk cynku łączy w sobie piękno dźwięku instrumentów dętych blaszanych i drewnianych – jasna, ale miękka barwa, zbliżona do barwy głosu ludzkiego, dobrze stapiająca się z głosami, organami i innymi instrumentami dętymi i smyczkowymi, „jak promień słońca, przebijający cienie” – jak pisał w roku 1636 Marin Mersenne w swoim dziele Harmonie Universelle.
Rozpiętość dynamiczna dźwięku cynku jest bardzo duża – może grać forte jak trąbka i piano jak flet prosty.

Gra na tym instrumencie jest niezwykle trudna – miniaturowy, wąski lejowaty ustnik z wąską krawędzią powoduje szybkie zmęczenie warg. Wypracowanie dobrego brzmienia wymaga wieloletniego codziennego ćwiczenia. Intonacja jest chwiejna, więc czysta gra także wymaga wielkich umiejętności. Z tych względów był to zawsze instrument profesjonalnych muzyków.
Na podstawie ikonografii historycznej można sądzić, że ustnik często przykładano do warg z boku w pobliżu kąta ust, gdzie wargi są węższe, a nie centralnie, jak w innych instrumentach ustnikowych.
Jak wiele innych dawnych instrumentów dętych, cynki budowane były w różnych wielkościach i kształtach:
sopranowy, biały, prosty;
altowy, czarny, lekko wygięty półksiężycowato;
tenorowy, czarny, wygięty w kształt litery S;
basowy (serpent), czarny, wygięty cztery razy, uważany obok ofiklejdy za przodka tuby.


Posłuchaj jak brzmi cynk:
www.youtube.com/watch /> www.youtube.com/watch />


*****************************************

Dlaczego owady wydają często dźwięki brzęczące? W przeważającej liczbie przypadków nie mają one wcale specjalnych do tego narządów; brzęczenie – słyszalne tylko podczas lotu – jest po prostu wywołane przez to, ze owady w locie machają skrzydłami kilkaset razy na sekundę. Skrzydło jest drgającą płytką, a wiemy, że drgająca płytka wywołuje ton odpowiedniej wysokości.
Stwierdzono np., że mucha pokojowa robi 352 uderzenia skrzydeł na sekundę – wydaje podczas lotu dźwięk f1. Trzmiel macha skrzydłami 220 razy na sekundę – czyli a(małe), pszczoła 440 - czyli a1, ale tylko wtedy gdy leci bez obciążenia i zaledwie 330 razy - e1, gdy wraca z miodem do ula.
Komar robi skrzydłami 500 – 600 machnięć na sekundę czyli „gra” od h1 do es2.
*********************************************************************

FIDEL PŁOCKA

Fidel płocka to instrument strunowy smyczkowy. Wykonany z jednego kawałka drewna, najczęściej brzozy bądź olchy. Liczba strun, jak również ich strój pozostaje nierozstrzygnięty – od trzech – gdzie niższe kołki spełniałby rolę wsporników, do sześciu – w tym przypadku struny strojone byłyby w parach po dwie (unisono) lub każda z nich spełniała indywidualną funkcję.Prawdopodobnie pochodzi z XVI w. Oryginał instrumentu wykopano w 1985 r. podczas badań archeologicznych na płockiej starówce. Obecnie egzemplarz ten znajduje się w Muzeum Mazowieckim w Płocku.
Instrument posiada rzadki typ podstawka, o dwóch nóżkach nierównej długości, jak też i bardzo zachowawcze cechy konstrukcyjne (brak podstrunnicy i strunociągu) nawiązujące do średniowiecza. Podczas gry jest on trzymany w pozycji kolanowej, a struny skracane są przez boczny dotyk paznokciem (tzw. technika paznokciowa). Ta technika wykonawcza zanikła w Polsce pod koniec XIX wieku.
Na podstawie prac dr hab. Ewy Dahlig warszawski lutnik, Andrzej Kuczkowski, wykonał na zamówienie Marii Pomianowskiej pierwszą współczesną grającą kopię instrumentu. Artystka opracowała sposób strojenia fideli oraz technikę gry na niej. Ze względu na zupełny brak źródeł na temat instrumentu opracowanie to opierało się na doświadczeniach, badaniach i wiedzy artystki, m.in. dotyczącej technik gry na instrumentach bliskowschodnich oraz ewolucji instrumentów smyczkowych. Przy obecnym stanie wiedzy nie da się ocenić, na ile opracowana technika jest zgodna z pierwotnym sposobem gry. Maria Pomianowska od 2010 r. prowadzi w Akademii Muzycznej w Krakowie na Wydziale Instrumentalnym autorską specjalność studiów „Fidele kolanowe”, gdzie naucza gry na suce biłgorajskiej oraz fideli płockiej (studia licencjackie i magisterskie). Jest to początek tworzenia pierwszego w Polsce wydziału muzyki ludowej i etnicznej na Akademii Muzycznej. W 2011 roku powstała pierwsza na świecie Suka & Fidel Orchestra zwana Arcus Poloniae, składająca się z grupy suk biłgorajskich, suk mieleckich oraz fideli płockich.

Fidel weszła do instrumentarium m.in. zespołów folkowych np. Zespół Polski, Village Kolektiv (gra na niej Sylwia Świątkowska). Utwory z wykorzystaniem instrumentu ma w swoim repertuarze również polski zespół folkowy Kapela ze Wsi Warszawa.

Posłuchaj:
www.youtube.com/watch />





******************************************************


Brian May, brytyjski gitarzysta i wokalista rockowy, współzałożyciel zespołu Queen, jest także astrofizykiem i pracuje obecnie w NASA w zespole badającym dane na temat Plutona, przesyłane przez sondę New Horizon.


***********************************************************************************************
SUKA BIŁGORAJSKA


Suka biłgorajska – staropolski smyczkowy instrument muzyczny z grupy chordofonów ludowych, budową przypominający skrzypce.
Wczesne formy skrzypiec jak np. gęśle oraz inne instrumenty, na których uzyskiwano dźwięk poprzez wodzenie po strunach smyczkiem znane są na terenie Polski co najmniej od X wieku. Obecnie głównie dzięki odkryciom archeologicznym znanych jest kilka unikalnych konstrukcji instrumentów smyczkowych, które zachowały się na terenie Polski. Odnalezione zostały takie oryginalne instrumenty jak pochodzące z XI wieku gęśle z Opola, znaleziony w 1948 roku w Gdańsku pięciostrunowy instrument z XII wieku, a także sześciostrunowy instrument pochodzący z XV wieku, wykopany w 1986 roku w Płocku zwany fidelą płocką.
O charakterystycznych dla Polski polskich skrzypcach wspomniali również muzykolodzy z zagranicy. Polskie skrzypce wspomniał wczesny niemiecki kompozytor oraz nauczyciel muzyki Martin Agricola w dziele „Musica instrumentalis” wydanym w Wittenberdze w 1528 roku oraz w dziele „Syntagma Musicum” z 1619 roku niemiecki teoretyk muzyki oraz kompozytor Michael Praetorius.

Stosunkowo najdłużej w użyciu pozostawała suka, która jako instrument ludowy funkcjonował jeszcze w XIX wieku. O jej pochodzeniu, stopniu rozpowszechnienia nie ma żadnych pewnych danych. Prawdopodobnie na instrumencie tym grano w okolicach Biłgoraja oraz Janowa Lubelskiego. Jedyny opisany egzemplarz suki pochodził ze wsi Bielaki k/Kocudzy, które od roku 1831 stanowią część Zdzisławic. Raczej była instrumentem uniwersalnym co do repertuaru, chociaż ze względu np. na brzmienie szczególnie dobrze współgra ze śpiewem, zapewne więc towarzyszyła wykonywaniu pieśni, w tym tzw. "pieśni dziadowskich", możliwe, że wchodziła również w skład kapel.
Do naszych czasów nie przetrwał żaden egzemplarz suki. Została ona zrekonstruowana na podstawie akwareli Wojciecha Gersona (1895) m.in. przez lutników Zbigniewa Butryna z Janowa Lubelskiego i Andrzeja Kuczkowskiego z Warszawy
Pudło instrumentu żłobione jest z jednego kawałka drewna czereśniowego. Ma kształt zbliżony kształtem i wielkością do altówki, posiada od 4 do 7 strun.
Instrument charakteryzuje się krótką i szeroką szyjką, ozdobną rozetą wyciętą w podstrunnicy i podstawkiem opartym o płytę spodnią.

Instrument trzymany jest na kolanie w pozycji pionowej, oparty o ramię grającego. Gra się techniką paznokciową, tzn. struny są skracane nie przez nacisk z góry, lecz poprzez boczny dotyk paznokciem. Technikę tę jako charakterystyczną dla polskich instrumentów opisał w XVI wieku niemiecki teoretyk Martin Agricola.
W latach 90. próby odtworzenia sposobu gry na suce podjęło się niezależnie od siebie dwóch muzyków: Zbigniew Butryn z Janowa Lubelskiego oraz Maria Pomianowska z Warszawy.
Technika paznokciowa zachowała się i jest znana w praktyce wykonawczej krajów azjatyckich – w grze na sarangi w Indiach i Nepalu oraz sarindzie w Bengalu.


Posłuchaj jak brzmi suka biłgorajska:
www.youtube.com/watch />








******************************************************


Słynny amerykański skrzypek Joshua Bell postanowił przeprowadzić eksperyment, udając zwykłego muzyka grając na ulicy. 12 stycznia 2007 rano, Bell przez 43 minuty anonimowo grał na skrzypcach na stacji metra w Waszyngtonie. Eksperyment miał odpowiedzieć na pytanie, czy „w banalnych okolicznościach i o niekorzystnej porze piękno zostanie zauważone”.Organizatorem eksperymentu artystycznego był dziennik Washington Post: Tłum przechodził obok nie zwracając na niego uwagi. Dwa dni wcześniej, Joshua dał koncert w wypełnionym po brzegi teatrze, gdzie jeden bilet kosztował 100$. Skrzypce, na których grał Bell podczas koncertu na ulicy warte były 3,5 miliona $.


***********************************************************************************************
ORGANY W ATLANTIC CITY CONVENTION HALL, USA


Budowano je od maja 1929 do grudnia 1932. Znajdują się w ogromnej hali, zdolnej pomieścić ponad 41 tysięcy osób, przypominającej raczej hangar lotniczy niż salę koncertową. Budynek ma 500 stóp (ponad 160 m) długości. Instrument jest największy na świecie i został wpisany do Księgi Guinessa jako największe organy świata oraz jako największy i najgłośniejszy instrument, jaki kiedykolwiek zbudowano.
Samych najniżej brzmiących głosów (16-stopowych i niższych) tylko w pedale jest ponad 20, a w całych organach jest 10 głosów 32-stopowych. Liczba głosów wynosi 336. Liczba tzw. manubriów – 1236. Dokładna liczba piszczałek nie jest znana, „oficjalna” wynosi 33 114, lecz większość znawców ocenia ją na ponad 32 000; waga instrumentu oceniana jest na 150 ton. Stół gry ma 7 manuałów i pedał. W pedale znajduje się głos Diaphone/Dulzian 64', którego dźwięki w najniższej oktawie są infradźwiękami (od 8 Hz do 16 Hz, podczas gdy człowiek słyszy tylko od 16 Hz a niekiedy dopiero od 20 Hz). Drewniane rezonatory tych piszczałek, zrobione z 785-letnich oregońskich jodeł mają około 20 m długości, a języczki są wzbudzane do drgań specjalnymi urządzeniami rozruchowymi.
Powietrze do organów dostarcza siedem wentylatorów elektrycznych o łącznej mocy 600 KM. Najgłośniejszym głosem jest Grand Ophicleide 16', do którego piszczałek powietrze podawane jest pod ciśnieniem 100 cali słupa wody, a jego siła dźwięku jest sześciokrotnie większa niż najgłośniejsza syrena lokomotywy. Obecnie organy są nieczynne – uległy licznym uszkodzeniom z powodu nieszczelnego dachu zniszczonego przez sztorm (hala znajduje się kilkaset metrów od wybrzeża Oceanu Atlantyckiego).

Posłuchaj:
www.youtube.com/watch
******************************************************


John Cage zainspirowany filozofią Wschodu stworzył m.in. słynny utwór 4`33``, w którym wykonawcy przez ponad cztery minuty milczą.
Oto jedno z dostępnych nagrań:
www.youtube.com/watch />

***********************************************************************************************
DULCIAN



Dulcian to renesansowy instrument drewniany z podwójnym stroikiem i złożonym stożkowym otworem . Równoważnymi terminami są angielski: curtal, niemiecki : Dulzian , hiszpański : bajón , francuski : douçaine , holenderski : dulciaan i włoski : dulciana .
Poprzednik nowoczesnego fagotu , rozkwitł między 1550 a 1700 r., Ale prawdopodobnie został wynaleziony wcześniej. Pod koniec tego okresu istniał i został zastąpiony przez barokowy fagot, chociaż nadal był używany w Hiszpanii aż do wczesnych lat dwudziestego wieku.
Dulcjan jest na ogół wykonany z pojedynczego kawałka klonu, z wywierconymi otworami. Stroik jest przymocowany do końca metalowego bocalu , włożonego w górną część małego otworu. Zewnętrzna strona dulcianu może być również pokryta skórą, podobnie jak kornet .
Chociaż dulciana basowa w F jest najczęstszym spotykanym instrumentem, dulcjana występuje również w wielu innych rozmiarach: tenor (w C), alto (w F lub G) i sopran (w C). Są też przykłady dulcjana "quart bass" w stroju C i kontrabas w F. Zakres każdego instrumentu to dwie i pół oktawy, skupiające się na zakresie odpowiadającego mu śpiewającego głosu.
Instrument był powszechnie używany w połowie XVI wieku. W muzeum Brukseli można zobaczyć różne instrumenty: mają markę producenta "Melchor" i są uważane za hiszpańskie. Innym dobrze znanym przykładem jest nieco późniejszy instrument w Linz, pokryty skórą.


Posłuchaj:
www.youtube.com/watch /> www.youtube.com/watch
******************************************************

BOGURODZICA

Bogurodzica – najstarsza polska pieśń religijna i najstarszy zachowany polski tekst poetycki wraz z melodią. Utwór powstał w średniowieczu, najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku. Pierwszy zapis tekstu pochodzi z 1407, wcześniej tekst mógł krążyć w obiegu ustnym. W 1506 roku tekst pieśni został dołączony do Statutów Jana Łaskiego z błędną informacją, że jej autorem jest św. Wojciech, ponieważ nie znał on języka polskiego.
Na przestrzeni wieków XIV–XVIII Bogurodzica (w wersji starobiał. Багародзіца) pełniła także rolę hymnu państwowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dziś jest śpiewana jako pieśń patriotyczna.

www.youtube.com/watch />

***********************************************************************************************
SZAŁAMAJA


Szałamaja – dawny instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych, ze stroikiem podwójnym; podobny do oboju. Powstał ok. XIII wieku we Francji. Używany od średniowiecza do XVIII w.

Posłuchaj:
www.youtube.com/watch
Była to piszczałka z bocznymi otworami i podwójnym stroikiem. W Europie znana od wczesnego średniowiecza w różnych odmianach i wielkościach (większe odmiany nosiły nazwę pomort). Ok. poł. XVII wieku wykształcił się z niej obój, który wyparł ją w XVIII w.

Zobacz koniecznie film (filmy) o Kazimierzu Piwkowskim

www.youtube.com/watch
******************************************************


W Kaliszu, zaledwie 54 km od Sieradza, funkcjonuje Technikum Budowy Fortepianów. To jedyna szkoła w Europie i jedna z trzech na świecie, która przygotowuje w profesjonalny sposób fachowców do pracy w zawodzie technik budowy fortepianów i pianin.


***********************************************************************************************
POMORT

Pomort (bombarda; wł. bombardo, bombardone; niem. Pommer, Bomhart, Bombart, Bombarde; ang. pommer) - dawny stroikowy instrument dęty drewniany z rodziny szałamai, używany w całej Europie w czasach średniowiecza, renesansu i baroku. Nazwa "pomort" odnoszona była do większych przedstawicieli tej rodziny: szałamai altowej, tenorowej, basowej i kontrabasowej. Spokrewniony jest blisko z wielką rodziną piszczałek podwójnostroikowych z Azji (Chiny, kraje arabskie). Ostatecznie wyszedł z użycia z końcem XVIII w. Obecnie przeżywa renesans w zespołach specjalizujących się w wykonawstwie muzyki dawnej w jej oryginalnym brzmieniu.
Korpus instrumentu stanowiła drewniana, lekko koniczna (rozszerzająca się), prosta rura z otworami palcowymi, zakończona stożkowatą czarą głosową. Górna część jest zaopatrzona w metalową rurkę, zakończoną podwójnym stroikiem. Instrument ten dotarł do Europy z Azji we wczesnym średniowieczu jako szałamaja dyszkantowa. W XV–XVIII w. budowano pomorty różnej wielkości. Największy z nich, pomort kontrabasowy, zwany też bombardone, miał długość ok. 3 m i był składany z dwóch części.

Michael Praetorius w Syntagma musicum wyróżnia nast. wielkości pomortów:
sopranino: h' – h"
sopran: d' – a"
wysoki alt: g – d"
alt (nicolo): c – g'
tenor: G – g'
bas: C – h
kontrabas: F1 – e
Najczęściej używany był pomort sopranowy i altowy. Przekształciły się one w czasach baroku w obój barokowy i corno da caccia, dając w dalszym czasie współczesny obój i rożek angielski.
Na pomorcie gra się podobnie jak na oboju. Źródłem dźwięku jest podwójny stroik, wyskrobany z trzcinki. Przez to dźwięk pomortów jest bardzo donośny i charakterystyczny, o wyrazistej, nieco orientalnej i jaskrawej barwie. W dawnych czasach używano go jako instrument sygnałowy na wieżach i otwartych przestrzeniach, ale także w kapelach dworskich i kościelnych. Szczególnie przydatny był w muzyce tanecznej, sygnałowej, uroczystej i monumentalnej - świeckiej i kościelnej.
Wzmianki w literaturze polskiej podkreślają donośny dźwięk pomortu. Wspomina o nim Mikołaj Rej (1505-1569) we fraszce "Niepomierne biesiady":
[...]
Bo jeśli to rozkoszą kto ma przezwać właśnie,
Gdy brzmi bęben za uchem, a kozi róg wrzaśnie,
Pomorty a puzany, co wszytki zagłuszą,
Albo skakać od kąta do kąta z Maruszą.[...]
Już jako głuch na drugie musisz palcem kiwać,
Bo już tam trudno słusznej rozmowy używać.
[...]


Posłuchaj
www.youtube.com/watch
******************************************************


Dlaczego mój głos brzmi inaczej i jaki jest naprawdę? Mam dobrą i złą wiadomość. Najpierw ta zła – wszyscy ludzie poza tobą słyszą twój głos w brzmieniu takim, jak ten dziwny, z nagrania. A dobra to ta, że tylko tobie wydaje się on brzmieć dziwnie i głupio.
To przede wszystkim wina przewodzenia kostnego. Głos powstający w krtani i jamie ustnej szybciej niż w powietrzu rozchodzi się przez nasze własne tkanki, zwłaszcza kości. I to ta fala pierwsza dociera do ucha wewnętrznego i jest rejestrowana przez mózg. Drugie źródło to głos wychodzący z ust lub nosa i trafiający wprost do ucha.
Tymczasem wszyscy inni słyszą nasz głos jako zbiór fal dźwiękowych rozchodzących się we wszystkich kierunkach i odbijających się od przeszkód. Taka fala jest zniekształcona i zmieniona, zwykle zawiera więcej wysokich tonów.
Jesteśmy więc przyzwyczajeni do głosu, którego nie słyszy nikt poza nami samymi. Inni znają go w takiej postaci, jak na nagraniu. Trzeba być dzielnym i się z tym pogodzić.



***********************************************************************************************
BENJAMIN FRANKLIN I JEGO HARMONIKA SZKLANA


Harmonika szklana – instrument muzyczny z grupy idiofonów pocieranych. Jest to podłużna, najczęściej drewniana skrzynia na czterech nogach, wewnątrz której umocowanych jest współosiowo kilkadziesiąt szklanych talerzy (zwanych też kloszami), stanowiących zestaw wibratorów różniących się wielkością, strojonych chromatycznie. Za pomocą mechanizmu napędzanego pedałem są one wprawiane w ruch obrotowy. Dotknięcie wilgotną opuszką palca wirującego klosza wprawia go w drganie o częstotliwości zależnej od jego wielkości.
Harmonika szklana była znana zwłaszcza w Niemczech i Austrii, z której w XVIII wieku została przywieziona do Polski. Ostateczną formę nadał jej około 1762 roku Benjamin Franklin, który wprowadził w niej szereg ulepszeń. Na przełomie XVIII i XIX wieku była dość popularnym instrumentem; dwa utwory napisał na nią również Mozart (Adagio i rondo – KV 617, Adagio C-dur KV 356 [617a]). W Polsce na harmonice szklanej koncertował znany pianista i kompozytor pierwszych dekad XIX wieku, Franciszek Lessel (1780-1838). Z uwagi na brzmienie dźwięku harmonikę zaczęła otaczać pewna legenda: przypisywano jej wywoływanie poronień u słuchaczek, a także zaburzeń umysłowych. W późniejszym okresie harmonika utraciła popularność.
W Wielkiej Improwizacji Konrad kładzie swe ręce na gwiazdach jak na szklanej harmoniki kręgach. Harmonikę wykorzystał też Camille Saint-Saëns w cyklu Karnawał zwierząt (Akwarium).

Posłuchaj:
www.youtube.com/watch /> www.youtube.com/watch


Projekt i realizacja VEGA.NET.PL
Państwowa Szkoła Muzyczna I st.
98 - 200 Sieradz | ul. Jana Pawła II 48
tel/fax +48 43 / 827 - 17 - 97
E-mail: psms@poczta.onet.pl | sekretariat@psmsieradz.pl
Internet: www.psmsieradz.pl